Wielu rodziców zgłasza się z pytaniem, dlaczego ich dziecko:
- je bardzo ograniczoną liczbę produktów,
- odmawia próbowania nowych potraw,
- reaguje silnymi emocjami przy posiłkach,
- długo żuje, wypluwa lub unika gryzienia.
Warto wiedzieć, że wybiórczość pokarmowa nie zawsze wynika z „grymaszenia” czy złych nawyków. Bardzo często ma ona konkretne podłoże rozwojowe, sensoryczne lub funkcjonalne.
Jedzenie to nie tylko smak
Dla dziecka jedzenie nie jest wyłącznie kwestią smaku. To złożony proces, który angażuje:
- czucie w obrębie jamy ustnej (język, wargi, policzki),
- napięcie mięśniowe,
- koordynację ruchów,
- sposób oddychania,
- regulację emocji i układu nerwowego.
Jeśli którykolwiek z tych obszarów nie działa optymalnie, jedzenie może być dla dziecka trudne, nieprzyjemne lub wręcz stresujące.
Możliwe podłoże wybiórczości pokarmowej
W praktyce terapeutycznej wybiórczość pokarmowa często wiąże się m.in. z:
- nadwrażliwością lub obniżonym czuciem w jamie ustnej,
- obniżonym lub podwyższonym napięciem mięśniowym,
- trudnościami w pracy języka i żuchwy,
- wcześniejszymi problemami z karmieniem,
- oddychaniem przez usta,
- wysoką wrażliwością dziecka.
W takich przypadkach odmowa jedzenia nie jest wyborem dziecka, lecz sposobem radzenia sobie z nadmiernym obciążeniem.
Dlaczego presja nie pomaga?
Zmuszanie do jedzenia, negocjowanie „jeszcze jednego kęsa” czy porównywanie z innymi dziećmi:
- zwiększa napięcie,
- pogarsza relację z jedzeniem,
- utrwala trudności zamiast je rozwiązywać.
Dla dziecka, które już doświadcza dyskomfortu, presja przy posiłkach może dodatkowo nasilać problem.
Co jest ważne w pracy z wybiórczością pokarmową?
Skuteczne wsparcie dziecka wymaga:
- indywidualnej diagnozy,
- spokojnego tempa,
- zrozumienia przyczyn trudności,
- pracy nad funkcjami oralnymi i regulacją napięcia,
- współpracy z rodzicem bez oceniania i obwiniania.
Celem nie jest „szybkie rozszerzenie diety”, ale zbudowanie bezpieczeństwa i komfortu w obszarze jedzenia.
Kiedy warto zgłosić się po pomoc?
Warto skonsultować się ze specjalistą, jeśli:
- wybiórczość utrzymuje się dłużej,
- posiłki są źródłem dużego stresu dla dziecka i rodziny,
- dziecko ma historię trudności rozwojowych lub napięciowych,
- obserwujesz regres lub narastanie problemu.
Wczesne wsparcie pozwala zapobiec utrwalaniu się trudności i poprawić jakość codziennego funkcjonowania dziecka.
Każde dziecko radzi sobie najlepiej, jak potrafi.
Zadaniem dorosłych jest stworzenie takich warunków, aby jedzenie mogło stać się bezpieczne, a nie wymagające walki.
